The Role of Language in Education: Conceptual and Social Approaches to the Concept of the “Student with an IEP”
Eğitimde Dilin Rolü: “BEP’li Öğrenci” Kavramına İlişkin Kavramsal ve Sosyal Yaklaşımlar
This study aimed to examine the meanings that special education teachers attribute to the expression “student with an IEP,” its use in everyday educational discourse, and teachers’ views on alternative conceptual preferences. The study was conducted using a basic qualitative research design. The study group consisted of 16 special education teachers who had experience with Individualized Education Program (IEP) processes and were selected through maximum variation sampling, a purposive sampling strategy. Data were collected through face-to-face interviews using a semi-structured interview form consisting of three main open-ended questions. To evaluate the scope and clarity of the interview form, expert opinions were obtained from 10 experts, including five academics and five special education teachers, and the level of agreement among the experts was determined to be 93%. The data were analyzed through content analysis using MAXQDA software, and codes, categories, and themes were developed inductively. To assess the consistency of the coding process, the data were independently coded by two coders, and intercoder agreement was calculated as 85%. The findings indicated that teachers attributed diverse and multidimensional meanings to the expression “student with an IEP.” While some participants associated the expression with learning difficulties, academic support needs, adaptation problems, and additional instructional needs, others emphasized students’ individual differences, unique potential, and areas requiring support. Participants’ accounts also indicated that the expression “student with an IEP” was regarded as a practical and established form of usage; however, in some contexts, it could carry labeling or exclusionary connotations by defining students primarily through their educational program. As alternatives, teachers proposed more student-centered expressions such as “student in need of support” and “student learning at their own pace.” Based on the findings, it is recommended that teachers’ awareness of language use in educational settings be enhanced, student-centered approaches in IEP processes be strengthened, and language consistent with the principles of inclusive education be promoted.
Bu araştırmanın amacı, özel eğitim öğretmenlerinin “BEP’li öğrenci” ifadesine yükledikleri anlamları, bu ifadenin günlük eğitim söylemindeki kullanımını ve alternatif kavramsal tercihlere ilişkin görüşlerini incelemektir. Araştırma, temel nitel araştırma deseni kapsamında yürütülmüştür. Çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesiyle belirlenen ve Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) süreçlerinde deneyim sahibi olan 16 özel eğitim öğretmeni oluşturmuştur. Araştırma verileri, üç temel açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Görüşme formunun kapsam ve anlaşılırlığının değerlendirilmesi amacıyla beş akademisyen ve beş özel eğitim öğretmeni olmak üzere toplam 10 uzmanın görüşüne başvurulmuş ve uzmanlar arasındaki görüş birliği %93 olarak belirlenmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA yazılımı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; kodlar, kategoriler ve temalar tümevarımsal bir süreçle oluşturulmuştur. Kodlama sürecinin tutarlılığını değerlendirmek amacıyla iki bağımsız kodlayıcı tarafından gerçekleştirilen analizlerde kodlayıcılar arası görüş birliği %85 olarak hesaplanmıştır. Bulgular, öğretmenlerin “BEP’li öğrenci” ifadesine farklı ve çok boyutlu anlamlar yüklediklerini göstermiştir. Bazı katılımcılar bu ifadeyi öğrenme güçlüğü, akademik destek gereksinimi, uyum sorunları ve ek öğretimsel gereksinimlerle ilişkilendirirken, bazıları öğrencilerin bireysel farklılıklarını, özgün potansiyellerini ve desteklenmesi gereken yönlerini ön plana çıkarmıştır. Katılımcıların anlatılarında “BEP’li öğrenci” ifadesinin pratik ve yerleşik bir kullanım olarak değerlendirildiği, ancak bazı durumlarda öğrenciyi eğitim programı üzerinden tanımlayan, etiketleyici veya ayrıştırıcı çağrışımlar taşıyabildiği görülmüştür. Öğretmenler alternatif olarak “destek ihtiyacı olan öğrenci”, “kendi hızında öğrenen öğrenci” ve benzeri öğrenci odaklı ifadeler önermiştir. Bulgular doğrultusunda öğretmenlerin eğitim ortamlarında kullandıkları dile ilişkin farkındalıklarının geliştirilmesi, BEP süreçlerinde öğrenci merkezli yaklaşımın güçlendirilmesi ve kapsayıcı eğitim anlayışıyla uyumlu bir dil kullanımının desteklenmesi önerilmektedir.
Arslan Armutcu, O., Kurt, M., ve Genel, M. (2024). Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin BEP geliştirme sürecine ilişkin görüşleri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 433–457. doi:10.17240/aibuefd.2024..-1314006
Dunn, D. S., ve Andrews, E. E. (2015). Person-first and identity-first language: Developing psychologists’ cultural competence using disability language. American Psychologist, 70(3), 255–264. doi:10.1037/a0038636
Ersoy, A. F., Sancar, E., ve Şener, M. (2021). Bireyselleştirilmiş eğitim programı hakkında öğretmen görüşlerinin okul sosyal hizmeti perspektifinden değerlendirilmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 7(4), 337–352. doi:10.24289/ijsser.942244
Flink, P. (2021). Person-First & Identity-First Language: Supporting Students with Disabilities on Campus. Community College Journal of Research and Practice, 45(2), 79–85. https://doi.org/10.1080/10668926.2019.1640147
Grech, L. B., Koller, D., ve Olley, A. (2024). Person-first and identity-first disability language: Informing client centred care. Social Science & Medicine, 362, 117444. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2024.117444
Kashikar, L., Soemers, L., Lüke, T., ve Grosche, M. (2023). Does the ‘learning disability’ label lower teachers’ performance expectations? Social Psychology of Education, 26, 971–1000. doi:10.1007/s11218-023-09775-1
Kashikar, L., Soemers, L., Lüke, T., ve Grosche, M. (2024). Influence of the ‘learning disability’ label on teachers’ performance expectations—a matter of attitudes towards inclusion? Journal of Research in Special Educational Needs, 24(3), 696–712. doi:10.1111/1471-3802.12664
Merriam, S. B., ve Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. Ankara, Türkiye: Millî Eğitim Bakanlığı.
Norwich, B. (1999). The connotation of special education labels for professionals in the field. British Journal of Special Education, 26(4), 179–183. doi:10.1111/1467-8527.00135
Özan, S., ve Sarıca, A. D. (2021). Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı: Sınıf ve rehberlik öğretmenlerinin deneyimleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(1), 147–174. doi:10.21565/ozelegitimdergisi.664973
Shifrer, D. (2013). Stigma of a label: Educational expectations for high school students labeled with learning disabilities. Journal of Health and Social Behavior, 54(4), 462–480. doi:10.1177/0022146513503346
UNESCO. (2020). Global education monitoring report 2020: Inclusion and education: All means all. Paris, France: UNESCO.
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara, Türkiye: Seçkin Yayıncılık.
Telif Hakkı (c) 2026 Yönetim ve Eğitim Bilimleri Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
İndir
Makale Bilgileri
- Makale Türü Makaleler
- Gönderildi Eylül 30, 2026
- Yayınlanmış Eylül 30, 2026
- Sayı Cilt 5 Sayı 3 (2026): JMEDUSCI
- Bölüm Makaleler
