Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri ve Öğretmen Tükenmişliği: Ankara Ortaokulları Üzerine Bir Araştırma

The purpose of this study is to examine the relationship between the leadership styles adopted by middle school principals and teachers’ levels of burnout, based on teachers’ perspectives. The study examined the effects of transformational and interactive leadership behaviors on teacher burnout. The research was conducted using a correlational survey model. The sample consisted of 311 teachers working in public middle schools in the province of Ankara during the 2024–2025 academic year. Data were collected via an online survey. The Multifactor Leadership Questionnaire (MLQ) and the Maslach Burnout Inventory (MBI) were used as data collection instruments. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and the independent samples t-test were applied in the data analysis. The research findings indicate that there are significant relationships between the leadership styles exhibited by school principals and teachers’ levels of burnout. In particular, it was determined that transformational leadership behaviors are negatively associated with teacher burnout. It was also found that transactional leadership behaviors show a more limited association with certain dimensions of burnout. The results demonstrate that school administrators’ leadership behaviors play a significant role in teachers’ professional well-being and their perceptions of their work life. The research findings were discussed within the framework of the relevant literature, and recommendations for practice were presented.

Bu araştırmanın amacı, ortaokullarda görev yapan okul müdürlerinin benimsedikleri liderlik stilleri ile öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi öğretmen görüşleri doğrultusunda incelemektir. Araştırmada dönüşümsel liderlik ve etkileşimci liderlik davranışlarının öğretmen tükenmişliği üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2024–2025 eğitim öğretim yılında Ankara ilindeki resmi ortaokullarda görev yapan 311 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği (Multifactor Leadership Questionnaire-MLQ) ile Maslach Tükenmişlik Envanteri (Maslach Burnout Inventory-MBI) kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve bağımsız örneklemler t-testi uygulanmıştır. Araştırma bulguları, okul müdürlerinin sergiledikleri liderlik stilleri ile öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Özellikle dönüşümsel liderlik davranışlarının öğretmen tükenmişliği ile negatif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Etkileşimci liderlik davranışlarının ise tükenmişliğin bazı boyutlarıyla daha sınırlı düzeyde ilişki gösterdiği saptanmıştır. Sonuçlar, okul yöneticilerinin liderlik davranışlarının öğretmenlerin mesleki iyi oluşları ve çalışma yaşamlarına yönelik algıları üzerinde önemli bir role sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.